Geschiedenis van Molen Weltevreden

Geschiedenis

Aan de Bredaseweg 26 te Chaam stond ooit de korenmolen ‘Weltevreden’. De molen was gebouwd in 1865 en was een belangrijk onderdeel van het dorpsgezicht in Chaam. Het was een stenen ronde stellingmolen. De molen had een ronde bovenkruier met een buitenkruiwerk. De slanke vorm is hoogstwaarschijnlijk ontstaan doordat de molen ooit enkele meters is verhoogd. Dit is waarschijnlijk gedaan om meer wind te kunnen vangen.

De molen was eigendom van de Cooperatie te Chaam, maar werd aan het begin van de 20e eeuw overgenomen door dhr. Schram, die toen de molen in gebruik nam.

Herstel Molen Weltevreden

Dit herstel werd uitgevoerd door molenmaker C. Van Bussel uit Weert. Bij het herstel werd het gevlucht (wiekenkruis) verbusseld, oftewel de molen werd voorzien van Van Bussel-wieken. Dit systeem werd in 1933 ontwikkeld door Van Bussel en werd sindsdien toegepast op alle molens die de molenmaker maakte.

Op dit moment zijn er van de in totaal ca. 1100 windmolens in Nederland nog maar 80 molens met Van Bussel-wieken. Ook kreeg de molen een nieuwe gietijzeren as en kreeg de molen een nieuwe dakbedekking, namelijk geasfalteerd papier.

Belang van molens in Nederland

Molens spelen een cruciale rol in het vertellen van de geschiedenis van de Nederlandse economie en cultuur. Vooral in de Gouden Eeuw heeft de economie een hoge vlucht genomen dankzij de opkomst van de molen. De tweede helft van de 19e eeuw vormt het hoogtepunt van de opmars van de molen. Op dat moment staan er ca. 9000 molens in Nederland.

Door de oorlog zijn er echter veel molens verwoest, en de daarbij opkomende industrialisatie zorgde ervoor dat de molens steeds meer in verval raakten. De molen kon immers niet op tegen de snellere machines in fabrieken. Pas de laatste decennia is de overheid bezig geweest met het restaureren en herbouwen van molens in Nederland met hoge monumentale waarde.

De karakteristieken van de molens vertellen ons namelijk over de maatschappelijke, sociaaleconomische en technische ontwikkelingen uit die tijd. Naast de monumentale waarde van de molen zelf spelen de plaats in het landschap en de functie in de maatschappij een belangrijke rol hierin.

Molen in Chaam

In Chaam staat op dit moment nog één molen, namelijk ‘De Goede Verwachting’. Deze molen staat echter een stuk buiten het dorp en vormt daarom minder sterk een onderdeel van het dorpsgezicht en het sociale leven binnen het dorp. De molen ‘Weltevreden’ zal hoogstwaarschijnlijk een belangrijkere rol hebben gespeeld in het dorpsgezicht en het dorpse leven in Chaam. Dit wordt bevestigd in de brief uit 1944 van dhr. Schram waarin hij om subsidie vraagt.

Daarnaast heeft de molen waarschijnlijk een rol gespeeld op religieus gebied. Chaam was aan het begin van de 20e eeuw ook populair als bedevaartsoord onder boeren uit de regio. Boeren gingen naar Chaam voor de heilige Antonius Abt wanneer er zieke varkens waren. Op de feestdag van de heilige werd er een zegening van het meel verricht en konden bezoekers zakjes met het gezegende meel afhalen om te vermengen met het veevoer opdat de zieke varkens weer beter werden. Tot op de dag van vandaag is dit een gebruikelijke traditie in Chaam. Hoogstwaarschijnlijk kwam het meel van de molen ‘Weltevreden’.

Wat de molen ‘Weltevreden’ bijzonder maakt is dus voornamelijk de rijke geschiedenis die de molen heeft gehad, het sociaal-economische aspect, het culturele aspect en dat de molen onderdeel uitmaakte van het karakteristieke dorpsgezicht van Chaam. Het vertelt ons een belangrijke geschiedenis en de molen bracht in het verleden de mensen van Chaam samen. Daarom is het belangrijk om de molen te herbouwen zodat deze opnieuw de mensen in Chaam samen kan brengen en daarbij ook het dorpsbeeld van vroeger te herstellen.